"Bẫy từ thiện online" - Khi lòng trắc ẩn bị lợi dụng, Bài 2: "Vạch mặt "những "nhà hảo tâm" giả

LTS: Thời gian qua, lực lượng chức năng liên tiếp phát hiện, triệt phá thành công nhiều vụ việc lợi dụng hoạt động từ thiện để lừa đảo, chiếm đoạt tài sản trên không gian mạng. Dù đã có nhiều cảnh báo được đưa ra, song các đối tượng vẫn không ngừng biến tướng thủ đoạn, dựng lên những hoàn cảnh thương tâm, đánh vào lòng trắc ẩn, tình thương và tâm lý muốn giúp đỡ người khác của cộng đồng để trục lợi.

Từ những bài đăng "cầu cứu" đầy nước mắt đến các tài khoản mạng xã hội khoác vỏ bọc "người làm thiện nguyện", không ít người dân đã trở thành nạn nhân chỉ sau một cú nhấp chuyển khoản.

Trước thực trạng đó, PV ĐSPL thực hiện tuyến bài "Bẫy từ thiện online - Khi lòng trắc ẩn bị lợi dụng" nhằm nhận diện các thủ đoạn lừa đảo mới, phản ánh những hệ lụy phía sau các chiêu trò "từ thiện ảo", đồng thời đưa ra khuyến cáo, cảnh báo của cơ quan chức năng, nhận diện các thủ đoạn, cùng cái giá phải trả cho hành động phạm pháp để răn đe, cảnh tỉnh, đồng thời giúp người dân nâng cao cảnh giác với các chiêu trò trên không gian mạng.

Trân trọng kính mời độc giả đón đọc!

Dựng hình tượng "người làm thiện nguyện"

Không còn dựng lên những câu chuyện cảm động, dễ lấy nước mắt, hay những tài khoản "ảo" xuất hiện vài ngày rồi biến mất, nhiều đối tượng lừa đảo từ thiện hiện nay chọn cách khoác lên mình vỏ bọc "người làm việc thiện", kiên trì xây dựng uy tín, tạo dựng hình ảnh "người tử tế" trên mạng xã hội rồi từng bước biến lòng tốt của cộng đồng thành công cụ kiếm tiền. 

Bằng nhiều hình thức như livestream trao quà, đăng tải hình ảnh hỗ trợ người nghèo, thường xuyên xuất hiện tại các điểm thiện nguyện, thậm chí sở hữu tài khoản tích xanh hoặc hàng trăm nghìn lượt theo dõi trên mạng xã hội, các đối tượng từng bước "chiếm trọn niềm tin" của các nạn nhân. Phía sau lớp vỏ "nhà hảo tâm" ấy lại là những kịch bản trục lợi được tính toán kỹ lưỡng.

Điển hình là vụ án "thầy giáo nhân ái" Nguyễn Mạnh Tuân. Trước đó, ngày 3/10/2025, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Điện Biên đã khởi tố vụ án, khởi tố bị can và bắt tạm giam Nguyễn Mạnh Tuân (SN 1986, trú tại xã Quài Tở, huyện Tuần Giáo cũ, tỉnh Điện Biên) về tội "Lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản".

Quá trình xác minh cho thấy, từ tháng 12/2016, Tuân dựng nên cả một "hệ thống" kêu gọi từ thiện gồm 3 tài khoản Facebook (Nguyễn Mạnh Tuân có tích xanh, Nguyễn Tuân với hơn 149.000 người theo dõi, và Lãng tử Tây Bắc), cùng nhiều số tài khoản ngân hàng cá nhân. Trên các nền tảng này, Tuân liên tục đăng tải hình ảnh, câu chuyện về những mảnh đời bất hạnh, xen lẫn lời lẽ chạm tới lòng trắc ẩn để kêu gọi sự ủng hộ.

Mỗi bài viết là một cái bẫy cảm xúc được tính toán, dàn dựng tỉ mỉ để lấy lòng tin của cộng đồng mạng. Hình ảnh "người thầy nhân ái" được Tuân tô vẽ trở thành một hình tượng cao cả, đẹp đẽ không chỉ trong lòng cộng đồng mạng, mà còn đối với chính những học sinh, giáo viên xung quanh Tuân. Họ không thể ngờ rằng, phía sau ánh hào quang của những bức ảnh "trao quà từ thiện", là một kịch bản được sắp đặt tinh vi: chỉ một phần nhỏ tiền được chuyển đến người cần giúp, còn phần lớn rơi vào "túi cá nhân" của Nguyễn Mạnh Tuân.

Quá trình điều tra xác định, từ tháng 2 đến tháng 8/2025, đối tượng đã lợi dụng danh nghĩa thiện nguyện cho 7 trường hợp (1 ở Sơn La, 6 ở Điện Biên) để chiếm đoạt hơn 140 triệu đồng. Với hàng loạt sao kê tài khoản ngân hàng, dữ liệu điện tử, lời khai của các nhà hảo tâm và các hoàn cảnh khó khăn bị ăn chặn tiền từ thiện, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Điện Biên đã có đủ căn cứ chứng minh về hành vi trục lợi từ thiện của Tuân. Ngày 30/9/2025, qua quá trình vận động của Công an tỉnh Điện Biên, Nguyễn Mạnh Tuân đã tự nguyện ra trình diện để đầu thú và thành khẩn khai báo với cơ quan chức năng về hành vi phạm tội của mình.

Những "chiến dịch từ thiện" được dàn dựng

Trong những "chiến dịch từ thiện" của các đối tượng, mỗi bài đăng là một câu chuyện đầy cảm xúc, mỗi hình ảnh trao quà là thêm một lần cộng đồng mạng đặt niềm tin. Nhưng phía sau hình tượng "người tốt" ấy lại là những toan tính trục lợi lạnh lùng.

Không chỉ Nguyễn Mạnh Tuân, ngày 5/10/2025, Công an tỉnh Điện Biên tiếp tục khởi tố, bắt tạm giam Nông Thị Thu Thủy (SN 1994, trú tại phường Điện Biên Phủ, tỉnh Điện Biên) về hành vi "Lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản".

Trong nhiều năm, Thuỷ tự tạo dựng hình ảnh "bạch liên hoa" trong sáng, nhân hậu, luôn đồng cảm với những phận đời cơ cực. Những dòng trạng thái đẫm nước mắt, những lời kêu gọi tha thiết khiến nhiều mạnh thường quân tin tưởng, sẵn sàng gửi gắm tiền bạc và tin rằng mình đang đồng hành cùng một người phụ nữ giàu lòng trắc ẩn. Thế nhưng, sau lớp vỏ hiền lành, ngọt ngào đó lại là những toan tính lạnh lùng.

Cơ quan Công an xác định Thủy cùng Nguyễn Mạnh Tuân đã phối hợp dựng lên nhiều "chiến dịch từ thiện" để kêu gọi quyên góp rồi chiếm đoạt một phần tiền ủng hộ. Đáng chú ý, khi Tuân trực tiếp trao tiền và chụp ảnh đăng mạng xã hội, Thủy lại lấy chính những bức ảnh đó, cắt bỏ hình Tuân rồi đăng lại trên trang cá nhân, biến hoạt động thiện nguyện thành "thành tích" của riêng mình.

Chỉ trong năm 2025, Thủy đã đăng hơn 400 bài viết liên quan đến từ thiện trên mạng xã hội. Riêng từ tháng 2 đến tháng 6/2025, cơ quan điều tra xác định đối tượng đã trục lợi hơn 24 triệu đồng từ 3 trường hợp cụ thể. Ngày 2/10, sau khi Nguyễn Mạnh Tuân bị tạm giữ, Thủy đã đến cơ quan Công an đầu thú và khai nhận quen biết Tuân từ năm 2022 thông qua các hoạt động thiện nguyện, sau đó cùng nhau dàn dựng các chương trình kêu gọi ủng hộ trên mạng xã hội.

Vạch trần "bức màn" từ thiện

Theo cơ quan Công an, hành vi của Nguyễn Mạnh Tuân và Nông Thị Thu Thủy là những trường hợp điển hình của thủ đoạn tinh vi khi xây dựng hình ảnh "đẹp" nhằm mục đích lừa đảo, chiếm đoạt tài sản thông qua hình thức kêu gọi từ thiện trên mạng xã hội. Và điểm đáng chú ý trong thủ đoạn của Nguyễn Mạnh Tuân và Nông Thị Thu Thuỷ là việc các đối tượng không hoàn toàn dựng chuyện giả mà dùng 1 "nửa sự thật" để "biến tấu" cho các "kịch bản" kêu gọi từ thiện của mình. Theo đó, các đối tượng thường tìm đến những hoàn cảnh khó khăn có thật, trực tiếp hỗ trợ một phần để tạo dựng hình ảnh nhân ái, sau đó giữ lại phần lớn tiền quyên góp. Chính cách làm thiện nguyện “nửa thật, nửa giả” này khiến nhiều nhà hảo tâm rất khó phát hiện. 

Phân tích về thủ đoạn này, đại diện Cơ quan CSĐT Công an tỉnh Điện Biên cho biết, các đối tượng thường chủ động xây dựng hình ảnh đẹp về bản thân, thể hiện là người sống nhân ái, thường xuyên giúp đỡ người khác nhằm gây dựng lòng tin từ cộng đồng mạng. Và khi những hình tượng này đã "vững chắc", các đối tượng liên tục "tấn công" vào tâm lý người dân bằng những bài đăng xúc động, đẫm nước mắt trên mạng xã hội. Lúc này, các "mạnh thường quân" liên tục chuyển tiền ủng hộ mà không còn mảy may nghi ngờ.

"Những lời kêu gọi chan chứa tình người, những bức ảnh sẻ chia khiến hàng vạn con tim xúc động… nhưng phía sau lại là cả một kịch bản được tính toán kỹ lưỡng nhằm lợi dụng lòng tốt của cộng đồng để chiếm đoạt tiền từ thiện. Rất khó để người dân phát hiện", đại diện cơ quan điều tra nhấn mạnh.

Cũng theo Công an tỉnh Điện Biên, quá trình điều tra gặp nhiều khó khăn do các đối tượng hoạt động chủ yếu trên mạng xã hội, sử dụng nhiều tài khoản khác nhau để nhận tiền, buộc lực lượng chức năng phải lần theo từng giao dịch, từng thời điểm để xác định dòng tiền. 

Vụ án thêm một lần gióng lên hồi chuông cảnh báo về những chiêu trò “khoác áo từ thiện” để trục lợi. Công an tỉnh Điện Biên khuyến cáo người dân cần tỉnh táo, ưu tiên đóng góp qua các tổ chức uy tín, minh bạch; tránh chuyển tiền theo cảm xúc nhất thời hoặc tin vào những lời kêu gọi "cần gấp", "cấp cứu khẩn" mà chưa được kiểm chứng. Trong thời đại công nghệ, lòng tốt cũng cần được bảo vệ bằng sự tỉnh táo và khả năng kiểm chứng thông tin.

Làm sao để nhận diện những lời kêu gọi đáng ngờ? Người dân cần kiểm chứng thông tin ra sao để tránh bị dẫn dắt bởi các "bẫy cảm xúc" trên mạng xã hội? PV ĐSPL sẽ tiếp tục phản ánh trong bài cuối tuyến: "Bẫy từ thiện online - Khi lòng trắc ẩn bị lợi dụng: Nhận diện bẫy lừa, trao đúng niềm tin". 

Từ thiện giả để nuôi cá độ bóng đá

Không chỉ chiếm đoạt số tiền vài chục triệu hay hơn trăm triệu đồng, nhiều đối tượng còn biến lòng tốt cộng đồng thành "mỏ tiền" để phục vụ các nhu cầu cá nhân. Chiều 14/8/2023, Công an huyện Cư Jút (cũ) phối hợp cùng các đơn vị nghiệp vụ Công an tỉnh Đắk Nông (cũ) triệt phá một nhóm chuyên lừa đảo chiếm đoạt tài sản bằng hình thức kêu gọi tiền từ thiện trên không gian mạng. Cơ quan điều tra đã khởi tố, bắt tạm giam Ngô Trường Thịnh (SN 1993, trú tại quận Tân Phú, TP.HCM) về hành vi "Lừa đảo chiếm đoạt tài sản".

Theo kết quả điều tra ban đầu, do cần tiền cá độ bóng đá, từ năm 2020, Thịnh lập nhiều tài khoản Facebook để đăng tải bài viết và hình ảnh kêu gọi tiền ủng hộ cho các trường hợp tử vong, bệnh hiểm nghèo, người già neo đơn, thậm chí cả hoạt động xây dựng chùa chiền. Sau khi kêu gọi, nhiều người dân trên cả nước đã chuyển tiền vào các tài khoản ngân hàng do Thịnh cung cấp.

Bằng thủ đoạn trên, từ năm 2020 đến ngày 1/8/2023, đối tượng đã lừa đảo chiếm đoạt hơn 3,6 tỷ đồng của hơn 3.000 người dân ở nhiều tỉnh, thành phố. Toàn bộ số tiền chiếm đoạt được, Thịnh sử dụng để tiêu xài cá nhân và nạp vào các tài khoản cá độ bóng đá.

Những vụ việc trên chỉ là một trong nhiều vụ án mà lực lượng Công an trên cả nước triệt phá. Tuy nhiên, trong "ma trận" lừa đảo từ thiện trên không gian mạng hiện nay, khi các chiêu trò ngày càng tinh vi, được “ngụy trang” dưới vỏ bọc lòng tốt và sự tử tế, nhiều người vẫn dễ dàng trở thành nạn nhân chỉ sau một cú nhấp chuyển khoản.

Còn tiếp...