328 thí sinh điểm thi trường THPT chuyên Tuyên Quang đăng ký xét tuyển đại học: Bộ GD&ĐT nói "không ảnh hưởng thí sinh khác", chuyên gia lo ngại điều gì?

Đảm bảo quyền xét tuyển trong thời gian chờ kết luận điều tra

GS.TS Nguyễn Tiến Thảo, Vụ trưởng Vụ Giáo dục Đại học (Bộ GD&ĐT) cho biết, việc để 328 thí sinh ở THPT chuyên Tuyên Quang tiếp tục đăng ký nguyện vọng vào các trường đại học nhằm đảm bảo quyền xét tuyển của các em, báo Dân trí dẫn thông tin.

Tuy vậy, điều này không đồng nghĩa với việc mỗi thí sinh trong nhóm này sẽ chắc chắn "giữ một chỗ" ở một trường đại học nào đó. Cần phân biệt rõ quyền lợi của học sinh là được đăng ký xét tuyển, còn trách nhiệm của các em là phải tuân thủ đúng quy chế thi, quy chế tuyển sinh và pháp luật liên quan.

Hiện tại, các cơ quan chức năng đang khẩn trương điều tra, xác minh vụ việc. Trong thời gian chờ kết luận của cơ quan có thẩm quyền đối với từng cá nhân, các thí sinh tại điểm thi này vẫn được thực hiện đăng ký xét tuyển theo kế hoạch chung.

Tuy nhiên, nếu sau đó cơ quan chức năng xác định được thí sinh nào vi phạm, thí sinh đó sẽ bị xử lý theo đúng quy định, tương ứng với tính chất và mức độ vi phạm.

Ông Thảo một lần nữa khẳng định việc đăng ký nguyện vọng chỉ là ghi nhận quyền tham gia xét tuyển, không làm phát sinh một suất trúng tuyển, không giữ chỗ tại một trường đại học và không làm giảm chỉ tiêu của trường. Việc này nhằm bảo đảm quyền lợi chính đáng của những thí sinh không vi phạm.

Khi có kết luận chính thức trong quá trình rà soát hồ sơ, lọc ảo, bất cứ người vi phạm nào được phát hiện đều sẽ bị xử lý nghiêm. Kết quả thi không hợp lệ sẽ không được sử dụng làm căn cứ công nhận trúng tuyển. Thậm chí, trường hợp thí sinh vi phạm đã trúng tuyển hoặc đang theo học đại học vẫn sẽ bị xử lý theo pháp luật.

Quan điểm của Bộ GD&ĐT khi xử lý vụ việc tại Tuyên Quang là phải bảo đảm đồng thời hai nguyên tắc: giữ nghiêm kỷ cương, công bằng của kỳ thi và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của thí sinh theo đúng quy định.

Hiện Bộ trưởng Bộ GD&ĐT đang thường xuyên theo dõi, chỉ đạo vụ việc. Bộ cũng lưu ý các trường đại học cần phối hợp chặt chẽ trong công tác xét tuyển, xây dựng cơ chế phù hợp để không làm ảnh hưởng đến quyền lợi của các thí sinh khác.

Bài toán công bằng, nguy cơ xáo trộn cơ hội trúng tuyển

Đồng tình với chủ trương của Bộ GD&ĐT, báo Tiền phong dẫn lời cô Đặng Quỳnh Trang, một giáo viên tại Hà Nội, cho rằng việc cho phép các em đăng ký xét tuyển khi chưa có kết luận về sai phạm cá nhân là đúng với quy định.

Dù vậy, cô Trang vẫn băn khoăn về việc những thí sinh có điểm cao toàn 10 trong nhóm này liệu có làm mất cơ hội trúng tuyển của thí sinh khác ở một ngành học hay trường học cụ thể hay không.

Theo cô, bài toán này rất cần một quyết định sáng suốt, thấu tình đạt lý từ cơ quan quản lý giáo dục để tránh những thiệt thòi không đáng có.

Nhìn nhận vấn đề dưới góc độ hệ thống, TS Sái Công Hồng, chuyên gia khảo thí, đánh giá rằng nhận định "không làm phát sinh suất trúng tuyển, không làm giảm chỉ tiêu" của Bộ GD&ĐT có thể đúng nếu chỉ xét thuần túy về tổng số chỉ tiêu. Tuy nhiên, nếu từ đó suy ra rằng không có thí sinh nào bị ảnh hưởng quyền lợi là chưa đầy đủ.

Theo TS Sái Công Hồng, xét tuyển đại học là một quá trình cạnh tranh trực tiếp. Trong một ngành có giới hạn chỉ tiêu, mỗi thí sinh điểm cao xuất hiện đều có thể đẩy vị trí của những người đứng sau xuống thấp hơn.

Tác động này thể hiện rõ nhất trong hệ thống xét tuyển theo nhiều nguyện vọng, nơi mỗi thí sinh chỉ được công nhận trúng tuyển ở nguyện vọng cao nhất đủ điều kiện. Khi một người chiếm vị trí ở nguyện vọng cao, thí sinh khác có thể bị đẩy xuống nguyện vọng thấp hơn, tạo ra một hiệu ứng dây chuyền ảnh hưởng đến các ngành và trường khác. Tổng chỉ tiêu có thể giữ nguyên, nhưng cơ hội trúng tuyển của rất nhiều cá nhân đã bị thay đổi.

TS Hồng lấy ví dụ với một ngành có 100 chỉ tiêu, nếu một thí sinh sử dụng kết quả gian lận lọt vào danh sách trúng tuyển, người đứng thứ 101 sẽ bị loại và phải chuyển sang nguyện vọng tiếp theo.

Vấn đề sẽ càng trở nên nghiêm trọng nếu gian lận chỉ bị phát hiện sau khi quá trình tuyển sinh hoàn tất. Lúc này, dù người vi phạm bị hủy kết quả trúng tuyển, vị trí họ từng chiếm chưa chắc đã được trả lại cho thí sinh bị ảnh hưởng, bởi hệ thống không tự động chạy lại toàn bộ quy trình khi năm học đã bắt đầu.

Suất học đó có thể đã được trao cho người không đủ điều kiện trong thời điểm mang tính quyết định, tước đi cơ hội học đúng ngành yêu thích của người đủ điều kiện, từ đó làm thay đổi định hướng nghề nghiệp và môi trường học tập của họ.

Chính vì những tác động thực tế này, TS Sái Công Hồng nhấn mạnh rằng cơ quan quản lý cần chứng minh được hệ thống có cơ chế xác định chính xác những người bị ảnh hưởng và khôi phục đầy đủ nguyện vọng cho họ nếu kết quả của một thí sinh gian lận bị hủy sau này.

Cơ chế đó có thể là việc giữ lại một số chỉ tiêu dự phòng, áp dụng xét tuyển có điều kiện đối với các trường hợp đang được xác minh, hoặc bổ sung chỉ tiêu để bảo đảm quyền lợi cho người bị thiệt thòi.

"Nếu thiếu đi một phương án xử lý cụ thể như vậy, việc cho phép các thí sinh đang có nghi vấn tham gia xét tuyển vẫn sẽ tiềm ẩn nguy cơ gây thiệt hại cho những thí sinh khác trên toàn hệ thống", báo Tiền phong dẫn lời TS Hồng nhấn mạnh.