25 năm nhìn lại vụ khủng bố 11/9: Nước Mỹ cần cảnh giác với những nguy cơ mới?

Ngày 11/9/2001, các thành viên của mạng lưới khủng bố al-Qaeda đã khống chế 2 máy bay thương mại và cho đâm vào tòa tháp đôi Trung tâm Thương mại thế giới tại New York, trong khi một máy bay khác đâm vào phần phía Tây của Lầu Năm Góc, gần thủ đô Washington D.C. Một chiếc máy bay thứ 4 bị khống chế đã rơi gần thành phố Pittsburgh tại bang Pennsylvania.

Các vụ tấn công do mạng lưới của “trùm” khủng bố Osama bin Laden tiến hành này khiến khoảng 3.000 người thiệt mạng, kéo theo nhiều thập kỷ xung đột, cực đoan hóa và bất ổn tại Trung Đông và các khu vực khác.

Theo báo The Guardian, kể từ sau đó, Mỹ không ghi nhận vụ tấn công thành công nào có quy mô tương tự mà chỉ có một số ít vụ tấn công mang cảm hứng từ các hệ tư tưởng Hồi giáo cực đoan, song nhiều chuyên gia cho rằng, rủi ro đang gia tăng.

Tưởng niệm nạn nhân vụ tấn công khủng bố 11/9. Ảnh: An Ninh Thủ Đô

Cảnh báo khoảng trống khiến lá chắn chống khủng bố bị suy yếu

Theo Báo Quốc Tế, ông Bruce Hoffman, chuyên gia về khủng bố tại Đại học Georgetown, Washington D.C, từng cảnh báo trước Ủy ban Tình báo Hạ viện Mỹ trong năm nay rằng, “kiến trúc chống khủng bố được xây dựng sau ngày 11/9 đang bị xói mòn” do cắt giảm ngân sách, mất nhân sự và việc chống khủng bố không còn được coi là ưu tiên an ninh quốc gia như trước.

Theo ông, điều này đang tái tạo tình trạng thiếu nguồn lực và sự sao nhãng về thể chế từng tồn tại trước các vụ tấn công năm 2001. Trong khi đó, mối đe dọa khủng bố đối với người Mỹ đã thay đổi và gia tăng.

Các nhà phân tích hiện vẫn tranh luận liệu việc al-Qaeda gần đây không có những nỗ lực rõ ràng nhằm tấn công Mỹ cho thấy mạng lưới này thiếu tham vọng hay đang che giấu một kế hoạch chiến lược, chờ thời cơ thích hợp.

Trong khi đó, Theo thống kê của Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS), kể từ sau 11/9, Mỹ đã hứng chịu hơn 100 vụ tấn công do các phần tử cực đoan Hồi giáo liên quan phong trào “thánh chiến” rộng lớn hơn thực hiện. Ông Rassler cho rằng, các nhóm Hồi giáo cực đoan vẫn là một ưu tiên quan trọng, nhưng khi nguồn lực và nhân sự giảm, Mỹ “phải chấp nhận rủi ro khủng bố lớn hơn”.

Trong bối cảnh nguồn lực chống khủng bố đã chịu sức ép, theo các chuyên gia, những lựa chọn của chính quyền Tổng thống Donald Trump được cho là càng làm trầm trọng thêm một số vấn đề hiện có.

Mỹ đang đối mặt nhiều thách thức. Ảnh: Thanh Niên

Chiến lược chống khủng bố cập nhật do chính quyền Tổng thống Trump công bố tháng 5 cũng gây tranh cãi. Nhiều chuyên gia tình báo và nhà phân tích cho rằng, chiến lược này xem nhẹ mối đe dọa ngày càng gia tăng từ chủ nghĩa cực hữu tại Mỹ, trong khi nhấn mạnh cuộc đấu tranh chống bạo lực cánh tả, các băng đảng ma túy và các băng nhóm.

Ông Rassler cảnh báo, việc chưa có một vụ tấn công khác tương tự vụ khủng bố 11/9 có thể khiến người ta tin rằng mối đe dọa khủng bố không còn tồn tại, tuy nhiên, mối đe dọa "đã khác đi về nhiều mặt so với nhiều trước và chúng ta phải nhìn nhận nó một cách tỉnh táo nhất có thể”.

Người dân Mỹ nghĩ gì?

TTXVN dẫn kết quả thăm dò của Reuters/Ipsos tiến hành từ ngày 28-31/8 với 1.167 người trưởng thành trên toàn nước Mỹ cho thấy 33% số người được hỏi coi khủng bố trong nước là mối đe dọa lớn nhất đối với an toàn của người dân, trong khi 20% chọn khủng bố nước ngoài và 42% lo ngại các hành vi bạo lực ngẫu nhiên, như các vụ xả súng hàng loạt.

Kết quả này cho thấy sự thay đổi đáng kể so với năm 2013, khi 28% người Mỹ coi khủng bố nước ngoài là mối đe dọa hàng đầu, cao hơn mức 21% đối với khủng bố trong nước.

Khi được hỏi về các cuộc tấn công có động cơ ý thức hệ, 61% người tham gia khảo sát cho rằng các phần tử cực đoan trong nước là mối đe dọa lớn hơn, so với 34% nhận định mối đe dọa chủ yếu đến từ các phần tử cực đoan ở nước ngoài.

Vệ binh Quốc gia Mỹ cùng xe cảnh sát và xe ủi tạo thành hàng rào bảo đảm an ninh tại một sự kiện kỷ niệm 250 năm ngày độc lập của Mỹ ở Washington, D.C. Ảnh: Ngọc Quang/PV TTXVN tại Mỹ

Khảo sát cũng cho thấy di sản của vụ 11/9 vẫn có ảnh hưởng lớn trong xã hội Mỹ. Khoảng 60% số người được hỏi cho biết thỉnh thoảng vẫn nghĩ về vụ tấn công này và tỷ lệ tương tự ủng hộ việc Mỹ đáp trả quân sự nếu xảy ra một cuộc tấn công khủng bố nghiêm trọng khác.

Tuy nhiên, đa số người Mỹ không cho rằng các cuộc chiến sau vụ 11/9 là đáng để đánh đổi. Có 48% cho rằng cuộc chiến Afghanistan không đáng với những tổn thất phải gánh chịu, so với 21% cho rằng cuộc chiến này là cần thiết. Đối với cuộc chiến Iraq, tỷ lệ phản đối là 51%, trong khi 21% ủng hộ.

Về các biện pháp an ninh, khoảng 60% người Mỹ đánh giá phản ứng của chính phủ Mỹ sau vụ 11/9 có hiệu quả ít nhất ở mức nhất định trong việc ngăn chặn các cuộc tấn công trên lãnh thổ Mỹ.

Khoảng 71% cử tri Dân chủ và 75% cử tri Cộng hòa cho rằng việc tăng cường an ninh hàng không sau vụ 11/9 là cần thiết, dù gây thêm bất tiện cho hành khách.Ngược lại, việc mở rộng giám sát trong nước nhận được ít sự ủng hộ hơn. Khoảng 65% số người được hỏi phản đối việc cho phép các cơ quan tình báo Mỹ theo dõi liên lạc điện tử của công dân mà không cần lệnh của tòa án.

Cuộc khảo sát cũng cho thấy 75% người Mỹ cho rằng vụ 11/9 có tác động lớn đến đất nước, trong khi 41% nhận định cuộc khủng hoảng tài chính giai đoạn 2007-2009 có tác động tương tự.